Obrazovni sistemi u državama bivše Jugoslavije značajno se razlikuju u odnosu na holandski, uprkos činjenici da su u pitanju evropski obrazovni obrasci. To je razlog zašto se često vraćamo ovoj temi pokušavajući da na osnovu sopstvenih iskustava i saznanja rasvijetlimo neke pojedinosti ovog vrlo složenog sistema, te pomognemo sunarodnicima koji se doseljavaju u Holandiju sa djecom školskog uzrasta, ili onima čija su djeca rođena u Holandiji i nalaze se pred vratima škole.

Škola obavezna od pete godine

U Holandiji je školovanje obavezno za svako dijete od pet do 16 (odnosno 18) godina, tj. dok se školovanje ne završi diplomom sa kojom mlada osoba može da se stupi u radni odnos ili produži školovanje na višoj školi, koledžu ili univerzitetu.

Obrazovni proces započinje u osnovnoj školi uglavnom kada dijete napuni četiri godine (sa pet je obavezno) i traje do njegove 12. godine u osam razreda iliti grupa. Prve dvije grupe su pandan našem predškolskom obrazovanju, dok od treće grupe počinje učenje čitanja, pisanja i računanja. Na kraju osnovnog školovanja djeca rade završni ispit na osnovu kojeg se, između ostalog, dalje usmjeravaju u srednjoškolsko obrazovanje.

Prva mogućnost je praktično obrazovanje (praktijkonderwijs), ukoliko dijete ima sklonost ka manuealnim poslovima, traje do šest godina, pretežno do 18. godine života, ali može i da se skrati ili produži po potrebi. Nakon toga osoba može da se zaposli, ili da produži školovanje na višoj školi (MBO). Druga opcija je VMBO koji traje četiri godine i nakon toga se nastavlja na MBO 1, 2, 3 ili 4 u zavisnosti od VMBO diplome koju neko posjeduje. Treća opcija je 5 godina školovanja (HAVO) ili 6 godina (VWO) ukoliko je dijete određeno za ovaj tip škole po završetku procesa osnovnog obrazovanja i u zavisnosti od tipa srednje škole, o čemu smo detaljno pisali.

Nakon MBO diplome moguće je i nastaviti školovanje na koledžu (HBO). Školovanje se može produžiti na HBO i nakon stečene diplome HAVO ili na univerzitetu sa diplomom VWO.  U Holandiji postoje četiri tehnička univerziteta, jedan otvoreni univerzitet, šest opštih i četiri specijalizovana univerziteta, dok koledža ili HBO u Holandiji ima oko 40. Školovanje na koledžu traje četiri godine, a na univerzitetu tri za osnovne studije, nakon čega slijedi master.

Škola prati i usmjerava učenika

Kao što se tipovi škola razlikuju po finansiranju, programima koji se koriste, pa čak i provincijama u kojima se nalaze, tako se razlikuju i načini ocjenjivanja. U nekim školama se djeca ocjenjuju ocjenama od 1 do 10, pri čemu ocjene ispod 5,5 nisu prolazne, dok u nekima ocjena uopšte nema.

U okviru obrazovnog procesa moguća su preusmjeravanja i uzlaznom i silaznom putanjom. Ukoliko dijete ima loš uspjeh donosi se odluka da obnovi godinu (blijven zitten). Isto tako može da preskoči godinu ukoliko ima izuzetno dobar uspjeh. To se dešava uglavnom u osnovnoj školi, ali moguće je i da napreduje na viši nivo, odnosno drugi tip škole i u srednjoj školi.

Dijete koje postiže dobre rezultate u MBO može da se preusmjeri na viši MBO nivo i dalje na HBO ukoliko to želi. Moguće je i nakon prve godine studija HBO preći na univerzitet. Isto tako je moguć i obrnut proces. Ako su rezultati u toku srednjoškolskog obrazovanja slabi, prelazi se na drugi tip školovanja, sa VWO na HAVO, sa HAVO naVMBO, ili u okviru VMBO na niži nivo VMBO.

Za školovanje nikad nije kasno

Međutim, ni po završetku obrazovnog procesa ili zaposlenja tu ne mora biti kraj. U Holandiji ćete često čuti da je neko nakon niza godina u jednom poslu, ili čak usred vrlo uspješne karijere, odlučio da promijeni posao, nerijetko i zanimanje. Tada se ponovo otvaraju vrata obrazovnog sistema koji svakom pojedincu omogućava da preusmjeri svoje kapacitete i sposobnosti, usvoji nova znanja i počne raditi posao koji mu više odgovara, koji ga čini zadovoljnijim ili sa kojim se bolje zarađuje. S obzirom na potencijal poslovne sfere, mogućnosti su zaista velike, te u Holandiji ljudi imaju i taj luksuz da biraju posao. Jedno od najčešćih pitanja kada se odlučuje da li da se posao prihvati ili ne jeste, da li vam to odgovara, ili kako Holanđani kažu – da li je posao leuk.

Velika mogućnost izbora

Da bismo dobro razumjeli holandski obrazovni sistem i pomogli svojoj djeci pri izboru, neophodno je izaći iz okvira obrazovnog sistema kroz koji smo sami prošli u Srbiji, BiH ili nekoj drugoj državi.

Osnovna razlika ogleda se u tome što su naši obrazovni sistemi dosta kruti, vrlo sporo se mijenjaju i svako dijete tretiraju na isti način bez obzira na to da li je dijete po mogućnostima ispod ili iznad grupe u kojoj se nalazi. Dakle, možemo reći da se bave grupom, a ne pojedincem, odnosno učenikom i njegovim mogućnostima ili potrebama. Poznata je već ona metafora o našem obrazovnim sistemima u kojima se savladavanje tog sistema posmatra kao drvo na koje se treba popeti, uprkos činjenici da su mnoga djeca po svojoj prirodi ribe, te samim tim nisu predodređena za penjanje uz drvo.

Sa druge strane, holandski obrazovni sistem je daleko fleksibilniji, dijete posmatra kao pojedinca i usmjerava ga s obzirom na njegove sposobnosti i postignuća.

Sve navedeno ukazuje na jedan veliki diverzitet u izboru zanimanja, čemu školovanje vodi, i to je zapravo ključna razlika u odnosu na naše obrazovne sisteme. Broj zanimanja i profesija koje dijete može izabrati i kojima se može baviti je neuporedivo veći u odnosu na ono što se nudi u našim matičnim državama. O svakom pojedinačno se dijete i roditelji mogu informisati na sajtovima škola ili univerziteta, uključujući mogućnosti zapošljavanja i opis zanimanja na koje se dati profil odnosi.

Takođe, često se organizuju dani otvorenih vrata škola, univerziteta, te upoznavanje sa profesionalcima iz određenih oblasti sa ciljem da se djeca upute u pojedinosti mogućih izbora. To je naravno u tijesnoj vezi sa potrebama tzv. tržišta rada, koje su daleko veće i fleksibilnije u bogatijim zemljama poput Holandije.

S obzirom na činjenicu da je u Holandiji očigledan nedostatak radne snage u svim oblastima društvenog života, te da se rade konstantne projekcije potreba za radnom snagom, dijete se može uputiti u smjeru koji ga zanima, bez velike bojazni za buduće zaposlenje. Naravno, svaki izbor budućeg zanimanja povlači određene posljedice, te se unaprijed može pretpostaviti da se u određenim oblastima više zarađuje, lakše napreduje ili su bolji uslovi rada, ali se sa izvjesnom sigurnošću može reći da su roditelji rasterećeni strahova za budućnost svoje djece u pogledu zaposlenja ili zarade, kao kada vam dijete na Balkanu kaže da recimo želi da se upiše na književnost, filozofiju, umjetnost…

Izbor na kraju svakako treba da bude djetetov, roditelj je tu da ga podrži, ali i da kao zrela i iskusnija osoba ukaže na sve aspekte izbora, ili ako ništa drugo, navede dijete na preispitivanje sopstvenog stava i tako doprinese da ono na kraju bude sasvim sigurno u svoju odluku.

The post Po čemu se obrazovanje u Holandiji razlikuje od našeg appeared first on Mama u Zemlji lala.

Upravo ovih dana su vrata srednjih škola u Holandiji širom otvorena, pa izvolite – zavirite!

U Holandiji se srednja škola upisuje vrlo rano, već sa 11-12 godina. Srećom, sistem je prilično fleksibilan, te uz više truda i dodatnih par godina i potencijalni zanatlija može upisati fakultet.

Kriterijum za upis

Već sredinom sedmog razreda, sa oko 10-11 godina, holandski osnovci dobijaju preliminarni savet za upis srednje škole. Godinu dana kasnije, dobiće i kovertiranu zvaničnu odluku svoje osnovne škole, na osnovu koje će moći da se upišu u srednju.

Odluku o stepenu stručne spreme donosi mentor i nastavničko veće iz osnovne škole. Osnovna škola svoj savet zasniva na rezultatima testova, socijalno-emocionalnom razvoju, odnosu prema radu, motivaciji i ponašanju tokom školovanja. U obzir se (vrlo ozbiljno) uzima i mišljenje samog učenika, kao i njegovih roditelja.

Nekoliko meseci pre konačne odluke, učenici na časovima razgovaraju o tome da li više vole da koriste ruke ili mozak, raduje li ih učenje ili akcija, da li dobro organizuju svoje vreme, završavaju li zadatke u roku, osećaju li sreću kada nešto novo naprave ili nauče. U pitanju je, dakle, kompleksan introspektivni proces koji učitelji uglavnom vešto vode. Pri savetovanju se insistira na tome da ne postoje bolje i lošije škole, već samo odgovarajuće i neogovarajuće za to dete.

Odluka o savetu postaje zvanična tek kada je potvrde i škola, i učenik, i roditelji. Ukoliko nisu zadovoljni savetom, roditelji imaju pravo žalbe.

Završni test (eindtoets) radi se nakon što učenici upišu srednje škole i ne utiče na savet, osim ako je rezultat na testu bolji od preporuke. U tom slučaju se savet još jednom razmatra i može se promeniti nabolje. Ukoliko razultat završnog testa nije zadovoljavajući, to nema nikakvog uticaja.

Kako odabrati srednju školu?

Pri odabiru srednje škole treba imati na umu nekoliko faktora:

⁃ Lokacija – bilo bi najbolje da dete može samostalno biciklom da ide u školu, kako bi bilo nezavisno i nalik vršnjacima.

⁃ Obrazovni sistem – svaka škola je različita na svoj način, tako možete birati između klasičnog, montesori, dalton i mnogih drugih pedagoških pristupa.

⁃ Društvo – od ključne je važnosti u kakvom će se društvu razvijati naš srednjoškolac. S obzirom na velike razlike koje postoje u Holandiji, nije zgoreg proučiti kraj u kome se škola nalazi, a treba poslušati i lični osećaj. Preporuka za to je da na kraju radnog dana osmotrite decu koja izlaze iz škole i da probate da zamislite svoje dete među njima.

– Preporuka nastavnika iz osnovne škole – pitajte u osnovnoj školi koju konkretnu školu bi preporučili vašem detetu. Nastavnik ima uvid u lokalnu ponudu i poznaje sposobnosti i interesovanja vašeg deteta.

⁃ Izbor profila – na polovini školovanja učenici biraju profil (usmerenje), međutim ne nudi svaka školama sve. Raspitajte se na vreme koje opcije su učenicima na raspolaganju.

⁃ Veličina zgrade i atmosfera u njoj – prilikom posete tokom Otvorenih vrata učenik može proceniti da li se u prostorijama škole lagodno kreće i dobro oseća.

⁃ Dodatni sadržaji – u nekim školama se jezici uče po naprednim metodama (Cambridge English, Goethe Insitut, Delf France), u nekima je religija značajan deo nastave, tu su zatim društveno-angažovane aktivnosti (politika, ekologija, LGBTQ+), muzičke, dramske i druge sekcije, masterklasovi iz programiranja, sportovi i mnoge druge aktivnosti na koje treba računati pri izboru.

U zavisnosti od mesta stanovanja, izbor srednjih škola može biti jako veliki i nije uvek lako napraviti pravi odabir. U najvećem broju slučajeva u istoj zgradi postoji nekoliko nivoa obrazovanja, s tim što se na sve primenjuju isti obrazovni principi (npr. montesori).

Posete školama

Krajem januara i početkom februara sve srednje škole otvaraju svoja vrata za učenike sedmog i osmog razreda i njihove roditelje.

U cilju masovnijeg upisa, tokom ovih dana škole prikazuju svoje najbolje lice, pa posetioci mogu prisustvovati različitim uglednim časovima, radionicama i masterklasovima.

S obzirom da je u pitanju samoreklama, treba je uzeti sa dozom rezerve. Međutim, utisak o nastavnicima, prostorijama, učenicima i njihovim roditeljima koji se toga dana stekne može biti od velike pomoći pri izboru budućeg okruženja.

Stepeni stručne spreme

Srednjoškolsko obrazovanje iliti VO (voortgezet onderwijs) traje od 4 do 6 godina i sastoji se iz nižih i viših razreda (onder- i bovenbouw). Niže razrede čine osnovni predmeti, a u višim se učenici usmeravaju izborom određenog paketa predmeta. Na polovini srednje škole se bira profil koji odgovara stručnoj, višoj školi ili fakultetu na kojem učenik planira da nastavi školovanje.

Oko 20% učenika pohađa HAVO nivo, 20% VWO, dok najveći broj dece – oko 60% pohađa VMBO ili praktično obrazovanje (zanat).

Mnoga deca dobiju kombinovani savet, npr. HAVO/VWO. Time dobijaju još malo vremena za pronalaženje pravog puta. U tom slučaju, izbor škole zavisi i od postojanja kombinovanih odeljenja. U najvećem broju škola postoji i tzv. brugklas (razred premošćavanja). Tako se naziva prva godina srednje škole koja je opšteg karaktera, za učenike koji se još uvek nisu opredelili na koju će stranu.

Vodič kroz srednje škole i Mapa srednjih škola omogućava praktičan uporedni pregled lokalnih škola i njihovih ponuda.

VWO

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs (VWO) se odnosi na preduniverzitetsko obrazovanje i pandan je našoj gimnaziji. VWO diploma je propusnica za univerzitet ili za višu školu (HBO).

Učenici sa VWO savetom mogu da biraju između ateneuma i gimnazije. Razlika je jedino u tome što se u gimnaziji uče i dva dodatna (klasična) jezika: starogrčki i latinski.

VWO traje šest godina, a nakon trećeg razreda učenici se usmeravaju na jedan od sledećih profila:

⁃ prirodno-tehnički (NT),

⁃ prirodno-zdravstveni (NG),

⁃ društveno-ekonomski (EM)

⁃ i društveno-kulturni (CM).

HAVO

Skraćenica HAVO označava tzv. više opšte srednje obrazovanje koje traje pet godina. Ovaj nivo priprema studente za dalje školovanje na višoj stručnoj školi (HBO).

Prve tri godine su opšte, dok se u četvrtoj godini usmeravaju na iste profile kao u VWO. Svaki profil ima obavezne i izborne predmete.

VMBO

Pripremno srednje stručno obrazovanje, skraćeno VMBO, priorema je za stručnu školu MBO i ima četiri podvarijante:

⁃ osnovni smer (de basisberoepsgerichte leerweg),

⁃ okvirni smer (de kaderberoepsgerichte leerweg),

⁃ mešoviti smer (de gemengde leerweg )

⁃ teorijski smer (de theoretische leerweg), tzv. MAVO.

Pored toga, postoji edukacija za podršku učenju (lvoo) za decu kojoj je potrebna dodatna pomoć.

• Osnovni smer (bb)

Ako je dete tip koji voli da zasuče rukave, bb je prikladan izbor. Ovaj smer je namenjen praktičnim mladim ljudima. Na osnovu praktičnih zadataka iz različitih predmeta otkrivaju svoja interesovanja.

Na ovaj način deca ne moraju odmah da odaberu buduće zanimanje, već imaju četiri godine da se uže orijentišu. Kada nakon četiri godine steknu bb diplomu, prelaze na MBO.

• Okvirni smer (kb)

Okvirni smer je veoma sličan osnovnom jer je takođe fokusiran na praksu. Razlika je uglavnom u tome što kb učenici mogu da savladaju veći izazov u pogledu teorije. Oni, međutim, teorijsko znanje stiču radeći praktične zadatke. Kb je usmeren na MBO nivo 3 ili 4 u daljem obrazovanju.

• Mešoviti smer (gl)

Kao što ime kaže, mešoviti smer je kombinacija teorije i prakse. Učenici su u principu teorijski orijentisani, ali im je istovremeno i praksa zanimljiva. Žele da steknu teorijsko znanje, ali žele i da se pripreme za tržište rada.

• Teorijski smer (tl) – MAVO

Ako dete više voli teoriju od prakse, ovo je adekvatan smer za njega. Teorijski smer nije usmeren ka određenoj profesiji, što je slučaj sa ostalim smerovima.

• Obrazovanje za podršku učenju (lvoo)

Nekoj deci je potrebna dodatna podrška da bi stekla VMBO diplomu. Zato postoji smer sa podrškom u učenju, koji je prilagođen deci sa smetnjama u učenju ili socijalno-emocionalnim problemima. Uči se u manjim grupama, a gradivo se prilagođava učenicima.

Praktijk – praktično obrazovanje

Praktično obrazovanje (zanat) osposobljava učenike za rano efikasno učešće u društvu i društvenom životu. Školovanje traje maksimalno šest godina. Neka deca zatim nastavljaju u MBO, dok se druga zapošljavaju.

Škole za talente

Za decu koja su posebno nadarena za neku aktivnost, recimo sport, tu su posebne škole za talente.

Takođe, postoje i umetničke škole, tehnazijumi, škole za muziku i ples, kao i mnoge druge.

Žreb i lutrija

Svaka škola ima limitiran broj mesta za upis i da se može desiti da nema mesta za svu zainteresovanu decu. Zbog toga se, kao i kod nas, pravi lista želja i konkuriše se u više škola.

Ono što se jako razlikuje od našeg sistema jeste kriterijum po kome se slobodna mesta popunjavaju.

Prednost imaju deca iz škola istog obrazovnog pravca (montesori, dalton, i dr.) i oni čija braća i sestre već pohađaju tu srednju školu. Svi ostali se nalaze u istom košu. Selekcija se ne vrši prema uspehu, već se slobodna mesta popunjavaju žrebom. A kada se sva mesta popune, organizuje se lutrija.

Učenici koji ostanu neupisani, dobijaju svoj broj za lutriju, pa algoritam bira mesto za svakog učenika ponaosob. Softver najpre traži školu koja je najviše rangirana na listi želja, a ako u njoj nema mesta, prelazi na sledeću.

U proces izvlačenja su uključeni i notari, a smatra se da taj način svako dete ima jednake šanse za upis. Sistem Loting & Matching Nederland je razvila softverska kompanija i sertifikovan je na holandskim univerzitetima.

Fleksibilan sistem

Izbor je vrlo širok i mogućnosti je mnogo. Zahvaljujući fleksibilnom sistemu, moguće su razne kombinacije i nadogradnje, kao što je prikazano na ovoj šemi:

Odabirom jedne škole ili nivoa ne zatvaraju se zauvek vrata drugim opcijama. Promena škole ili smera, kao i ponavljanje ili preskakanje razreda, u Holandiji je i te kako moguće i ne nailazi na osude društva. Šansu za dobro besplatno obrazovanje ima svako, tako da odgovornost ostaje isključivo na pojedincu.

Foto: Free pik, Onderwijskiezer

The post Upis srednje škole u Holandiji appeared first on Mama u Zemlji lala.

Dozvola za boravak u Holandiji može se dobiti na nekoliko načina. Jedan od najzastupljenijih je po osnovu zaposlenja, zatim kao član porodice nekoga ko je državljanin Holandije, ili nekoga ko ima privremenu ili trajnu boravišnu dozvolu u Holandiji, te kao student, istraživač, itd.

Bez obzira na to da li u Holandiju dolazite sami, ili kao članovi porodice, te po kom osnovu tražite boravišnu dozvolu, postoji određena procedura koja se mora slijediti u tom postupku.

Boravak po osnovu zaposlenja

Krenimo od prve i najčešće mogućnosti, a to je boravišna dozvola koja se dobija po osnovu zaposlenja.

Prvi korak je da se dobro informišete na sajtu IND (Immigratie en Naturalisatiedienst) o tome šta vam je sve potrebno da biste aplicirali, jer se situacija uvijek razlikuje od slučaja do slučaja, a i pravila se mijenjaju. Takođe je potrebno provjeriti sve podatke i u ambasadi Holandije u vašoj matičnoj zemlji. Mi ćemo se ovdje osvrnuti na dozvolu koja se daje licima iz kategorije highly skilled migrant, što podrazumijeva zaposlenje sa fakultetskom diplomom stepena master ili više.

Da bi se dobila boravišna dozvola iz kategorije highly skilled migrant, vaš holandski poslodavac mora biti sponzor kod IND. Bazni dokument u ovom procesu je ugovor o radu ili njegov nacrt koji morate imati kako biste aplicirali za ovaj tip dozvole. Proces apliciranja na sebe preuzima HR služba vašeg poslodavca, jer u ovoj kategoriji ne možete sami zatražiti boravišnu dozvolu za sebe, već to za vas mora učiniti vaš poslodavac. Oni obavljaju kontakt sa IND, i preduzimaju sve potrebne korake, ali je svakako dobro da budete upućeni u sve pojedinosti kako ne bi došlo do problema.

Više o traženju posla možete pročitati u članku Kako iskoristiti Linkedin za pronalaženje posla u Holandiji.

Pored ugovora o radu ili dokaza o vašem angažovanju koje obezbjeđuje poslodavac, vama ostaje da pribavite i popunite i određeni formular koji se preuzima sa sajta IND, te da dostavite osnovne lične podatke poslodavcu. Ovi dokumenti se obično dostavljaju skenirani HR službi poslodavca koja ih dalje procesuira u IND.

Sam proces obrade vašeg zahtjeva u principu ne traje dugo, najčešće nekoliko sedmica. Nakon što dobijete pozitivan odgovor na zahtjev za vašu boravišnu dozvolu, potrebno je da zakažete termin u ambasadi Holandije za viziranje pasoša, što vam je neophodno kao potvrda odobrenog boravka u Holandiji. Istovremeno morate voditi računa o tome da imate rok od tri mjeseca da obavite viziranje od trenutka kada vam je dozvola odobrena, a onda nakon toga morate ući sa izdatom vizom u Holandiju u roku od tri mjeseca. To znači da morate računati na kapacitet ambasade, radne dane i slično, iako u holandskoj ambasadi uglavnom nije gužva, kao recimo u ambasadama Njemačke. Takođe, morate voditi računa o tome da unaprijed zakažete termin za preuzimanje boravišne dozvole u IND u Holandiji, jer i za to imate rok, pošto vam viza važi tri mjeseca.

Nakon preuzimanja boravišne dozvole u Holandiji, ovaj proces je u potpunosti okončan, do njenog isteka, što je obično u vezi sa vašim ugovorom o radu. Vaša boravišna dozvola izdata je po osnovu ugovora o radu koji imate sa vašim poslodavcem, te vas obavezuje na rad po uslovima koji su tim ugovorom propisani. Ukoliko slučajno u periodu privremenog boravka, koji je ograničen na pet godina, mijenjate poslodavca, to znači da cijelu proceduru pokrećete iznova po osnovu drugog poslodavca i drugog ugovora o radu.

Nakon isteka roka koji je predviđen za privremeni boravak, sljedeći korak, ako trajno ostajete u Holandiji, je pribavljenje uslova za trajni boravak ili državljanstvo Holandije. Važno je znati i to da troškove za dobijanje privremene boravišne dozvole snosi poslodavac.

Boravišna dozvola za članove porodice

Često je slučaj i da se boravišna dozvola pribavlja za članove porodice nekoga ko već živi i radi u Holandiji, a pripada kategoriji highly skilled migrant. Tu je obično riječ o supružnicima, djeci, ali i nevjenčanim partnerima. Potpune informacije o tome ko ima pravo da aplicira za ovaj tip dozvole možete pronaći na sajtu IND. Pomoć pri tumačenju propisa možete potražiti u lokalnoj biblioteci.

Procedura je u suštini slična sa prethodno opisanom, s tom razlikom što se ovdje izuzima ugovor o radu, ali se dokazuje odnos sa osobom preko koje se aplicira za boravišnu dozvolu, dakle nekim ko već ima takvu, ili dozvolu trajnog boravka u Holandiji.

Za svaku osobu za koju se aplicira pribavlja se međunarodni (automatski preveden na nekoliko jezika) izvod iz matične knjige rođenih koji se izdaje po zahtjevu u matičnoj službi grada ili opštine (uglavnom rođenja) i uvjerenje o državljanstvu (prevedeno kod ovlaštenog sudskog tumača i ovjereno apostile pečatom u sudu). Ovdje treba voditi računa i o vrlo složenim propisima u matičnoj zemlji, npr. da sudski tumač, čiji pečat se nalazi na prevodu, mora biti registrovan u sudu u istoj opštini ili u istom gradu u kome se izdaje dokument koji se ovjerava apostile pečatom u tom istom sudu, ili o tome koliko dugo važi izdati dokument, itd. Neophodno je popuniti i određeni formular koji se preuzima sa sajta IND. Za supružnike se dostavlja i izvod iz matične knjige vjenčanih (preveden kod ovlaštenog sudskog tumača i ovjeren apostile pečatom po istom principu kako je već navedeno, ili eventualno izdat na stranom jeziku ukoliko takva opcija postoji u matičnom uredu).

Ukoliko se radi o nevjenčanim partnerima, popunjava se formular preuzet sa sajta IND, i dostavlja uz dokaze o zajedničkoj vezi poput fotografija, prepiske, avionskih karata za zajedničko putovanje i sl. Ovi dokumenti se skenirani šalju HR službi poslodavca kod koga je zaposlena osoba na koju se poziva u procesu apliciranja kao na člana porodice, partnera i sl. HR služba dalje preuzima proces i aplicira kod IND za članove porodice ili partnera svoga radnika.

Važno je napomenuti da, ukoliko aplicirate za boravišnu dozvolu kao član porodice osobe koja već ima dozvolu trajnog boravka, dakle boravi u Holandiji duže od pet godina, ili ima državljanstvo Holandije, proces se nešto usložnjava, jer je neophodan preduslov da prvo položite holandski jezik u ambasadi, kako biste mogli aplicirati. O pojedinostima svakako je najbolje informisati se na sajtu IND.

Napravite dobar plan

Obrada zahtjeva od strane IND je vrlo brza i traje nekoliko nedjelja. Može vam se desiti da vam je više vremena potrebno da pribavite neophodna dokumenta na našim šalterima, nego što vam je potrebno da vam odobre zahtjev za boravišnu dozvolu. Nakon pozitivnog odgovora, proces je isti kao i u prethodnom slučaju. Potrebno je da zakažete termin za viziranje pasoša u ambasadi Holandije, ali ponovo morate voditi računa o tome da imate rok od tri mjeseca da obavite viziranje od trenutka kada vam je boravišna dozvola odobrena, a onda nakon toga morate ući sa vizom u Holandiju u roku od tri mjeseca. Troškove apliciranja za boravišnu dozvolu snosi osoba koja dovodi članove porodice.

Svaka osoba, uključujući i djecu, mora doći lično sa pasošem u terminu zakazanom za predaju pasoša na viziranje, dok u narednom dolasku to nije neophodno, roditelji mogu preuzeti pasoš svog djeteta. Takođe i ovdje morate voditi računa o tome da unaprijed zakažete termin za pruzimanje boravišne dozvole u  kancelariji IND u Holandiji, jer i za to imate rok, pošto vam viza važi tri mjeseca. Boravišnu dozvolu mora preuzeti lično svaka osoba koja je aplicirala, uključujući i djecu.

Nakon preuzimanja boravišne dozvole, ovaj proces je u potpunosti okončan, do njenog isteka, što je obično u vezi sa ugovorom o radu osobe preko koje ste aplicirali za boravišnu dozvolu. Važno je napomenuti da vaša boravišna dozvola za člana porodice iz kategorije highly skilled migrant podrazumijeva neograničenu dozvolu za rad za sve osobe koje po zakonima Holandije imaju pravo na rad.

Kada je sve ovo iza vas, možemo reći još samo dobrodošli u Zemlju lala.

Foto: A. Pavlović

The post Kako do boravišne dozvole u Holandiji appeared first on Mama u Zemlji lala.

Početak je nove školske godine, pa je zgodno vrijeme da ukažemo na neke specifične situacije u kojima se kao roditelj ili dijete možete naći u procesu integracije u holandski obrazovni sistem.

Kako smo već naglasili, kada se sa djetetom uzrasta od 12 do 18 godina doselite u Holandiju, vaše dijete se prvo upisuje u ISK školu (ukoliko se ne odlučite za privatne međunarodne škole), a nakon određenih rezultata koje je neophodno postići, dijete stiče pravo prelaska u redovnu holandsku školu.

Od ISK do redovne škole

Prvo što može biti od pomoći jeste da se odmah na početku školovanja u ISK dobro razumije kako funkcioniše holandski obrazovni sistem i šta dijete tačno želi.

Pritom se svakako ne misli da je neophodno da dijete odmah odabere zanimanje, iako se djeca u Holandiji već sa 12 godina usmjeravaju s obzirom na izbor škole i zanimanja. Dovoljno je da dijete i roditelj razumiju da li dijete od ranije ima sklonost ka učenju, pa želi kasnije da studira, što bi značilo da je neophodno da u redovnom holandskom sistemu završi havo ili vwo, u zavisnosti od toga da li dalje želi na hbo ili univerzitet.

U drugom slučaju dijete može pokazivati interesovanje za neku tehničku ili manuelnu vrstu posla, a manje za teorijsko učenje, u kom slučaju je mbo daleko prikladniji izbor, ili pak može pokazivati naročiti talenat za umjetnost, sport ili nešto slično.

Kakve god sklonosti ili želje vaše dijete imalo, najvažnije je da o tome što prije obavijesti svog mentora, odnosno profesore u ISK, koji onda objasne koji put vodi do tog cilja, koje uslove dijete treba da ispuni i rezultate da postigne. Takođe je važno da se odredi neki realan vremenski okvir u kome je moguće da dijete pređe iz jedne škole u drugu. U nekim slučajevima putanja je kraća i direktna, npr. ako dijete brže napreduje i ako je mlađe, mada godine u principu nisu prepreka.

Takođe se može dogoditi da dijete pređe u redovnu holandsku školu sa uzrastom koji je godinu mlađi, ili na neki nivo koji je niži od željenog (recimo u havo, a želi u vwo), što se može desiti zbog toga što je savladalo holandski jezik na nešto nižem nivou od potrebnog. Ono što je veoma povoljno jeste da u redovnom školskom sistemu dijete ima priliku da napreduje i prelazi sa jednog nivoa na drugi, recimo sa havo na vwo, čim pokaže zadovoljavajuće rezultate.

Takođe se može dogoditi i obrnut proces, da bude vraćeno na niži nivo, ako ne zadovoljava kriterijume. Sve zavisi od samog djeteta i njegovog rada.

Procedura upisa

Posao oko kontakta sa školama preuzima na sebe ISK. To znači da roditelji ne mogu sami ugovarati prelazak djeteta u redovnu školu, već to obavlja ISK na osnovu preporuke koju dijete dobije i na osnovu rezultata koje postigne.

Dijete i roditelji mogu mentoru saopštiti koju bi školu željeli, jer obično ima više srednjih škola u gradu, što sve treba prethodno ispitati, detaljno proučiti sve informacije na sajtovima škola, i procijeniti koji je izbor najbolji za vaše dijete. Takođe je važno da se procijeni koje predmete će u redovnoj školi dijete imati, da li je već ranije imalo dodira sa tim oblastima i u kojoj mjeri. Ukoliko je potrebno, dijete može dobiti dodatne instrukcije iz tih oblasti u ISK, ili ako je potrebno, može pojačati rad iz holandskog jezika.

Nakon što se u ISK utvrdi da je dijete spremno za prelazak u redovnu holandsku školu i nakon što dobije pozitivan odgovor od izabrane škole, u toj školi se zakazuje razgovor sa djetetom. Razgovoru prisustvuju i roditelji, a obavlja ga osoba zadužena za obrazovnu oblast u koju se dijete prima, npr. dekan havo, vwo, mbo određenog profila i sl. Takođe, prisustvuje i neko od nastavnika, obično holandskog jezika, psiholog ili neko drugo lice.

Razgovor se vodi na holandskom jeziku, pitanja su slična onima koja se postavljaju na razgovoru za prijem u ISK, o školi, predmetima, interesovanjima, planovima za budućnost, socijalnim sklonostima djeteta i sl. Nakon toga se procjenjuje da li je dijete u stanju da pređe u redovan holandski sistem ili ne. Prijem u željenu školu zavisi isključivo od te procjene.

Ovo može da se odvija u bilo kom dijelu školske godine, i dijete onda nastavlja redovan proces obrazovanja.

Ukoliko dijete u jednoj školi bude odbijeno, što može da bude i zbog toga što u školi nema mjesta, proces potrage za redovnom školom se nastavlja.

Udžbenici i školski pribor

Nakon što vaše dijete nađe mjesto u odgovarajućoj školi, pred vama je tek tada najzahtjevniji posao. Za početak je važna informacija za roditelje da djeca i u srednjoj školi dobijaju besplatne udžbenike, koji se naručuju posredstvom škole. Roditelji kupuju nešto malo pribora, te u zavisnosti od škole plaćaju osiguranje, izlete ili slične aktivnosti, ali je iznos zaista simboličan (na godišnjem nivou nekoliko desetina evra).

Pored toga dijete u školi koristi Chromebook, koji može da kupi posredstvom škole, a postoji i mogućnost iznajmljivanja za roditelje koji ne mogu da priušte kupovinu.

Uključenje u redovan sistem je novi početak

Sam proces adaptacije na redovan sistem je dosta zahtjevan i izazovan. Ako za trenutak stavimo u drugi plan upoznavanje sa drugom djecom, drugačijih interesovanja, sklonosti, kulturološkog miljea, što za tinejdžere može biti već dovoljno teško samo po sebi, u prvi plan dolazi nastava na stranom jeziku i gradivo koje je zahtjevno u tom uzrastu, čak i kada ga djeca uče na maternjem jeziku, a kamoli na holandskom.

Da bi se uspješno završio ciklus školovanja, ili postigli rezultati potrebni za napredovanje, potrebno je zaista mnogo svakodnevnog rada. Važno je da djetetu sve bude jasno na dnevnom nivou.

Olakšavajuća činjenica može da bude to što nema usmenih odgovora, osim kad se odgovaraju strani jezici i kada je konverzacija neophodna, dok se ostalo uglavnom ocjenjuje pomoću testova, redovnih i periodičnih.

Takođe je važno da dijete traži objašnjenje za svaku nejasnoću, prvo u školi, ali i od roditelja, jer je proces vrlo naporan i može da djeluje dosta konfuzno za dijete koje je došlo iz jednog sasvim drugačijeg sistema.

Uz sve to neophodno je da dijete razumije da proces učenja holandskog jezika nikako nije završen. Da bi moglo da prati i razumije informacije koje su složene, i iskazuju se jezikom na sve višem nivou, neophodno je da konstatno popravlja i podiže svoj nivo holandskog jezika, što je uostalom neophodno i sa maternjim jezikom kada dijete prelazi iz osnovne u srednju školu.

Pored nastave holandskog jezika, a za djecu strance odvijaju se i dodatni časovi, dijete svakako treba da čita na holandskom, što više, sluša muziku, gleda filmove, serije, koristi svaku priliku da bude u kontaktu sa holandskim jezikom i što više uči, te tako i ne primjećujući popravlja svoje jezičke vještine.

Ukoliko vam se učini da je sve ovo previše i nemoguće, zaista nije tako, samo mora ozbiljno i kontinuirano da se radi. Najbolje u holandskom sistemu jeste to što je prilično pošteno regulisan, i onoliko koliko radiš, toliko i dobiješ.

To i djetetu i roditeljima uliva povjerenje i daje smisao napornom radu, posebno imajući u vidu značaj diplome za budućnost djeteta, njegovo zaposlenje, zaradu i život koji će moći da gradi na tome. Ono što djetetu posebno može da znači kada uspijeva u ostvarenju ovog cilja, jeste činjenica da je samo, isključivo sopstvenim radom uspjelo u vrlo ranoj životnoj dobi da savlada veliki izazov, ostvari dobar rezultat i to još na stranom jeziku. To je sasvim sigurno jedan od načina da dijete postane i bolji čovjek.

Foto: Canva

The post Integracija starije djece u redovnu holandsku školu appeared first on Mama u Zemlji lala.

Psihološki trening “Zadovoljstvo u školi” pomaže osnaživanju, podizanju samopouzdanja i razvijanju socijalnih veština kod dece, kako bi se u srednjoj školi osećali prijatno.

Polazak u srednju školu je uvek uzbudljiv, ali i vrlo stresan. Naročito mogu biti ranjiva deca koja se zbog svog drugačijeg porekla osećaju nesigurno.

Plezier op school (Zadovoljstvo u školi) je besplatni dvodnevni trening za buduće učenike prvog razreda koji su u osnovnoj školi imali poteškoće u interakciji sa vršnjacima.

Trening je namenjen deci koja su bila usamljena i odbačena u osnovnoj školi, koja su imala malo prijatelja i koja su nespretna ili nedovoljno vešta u kontaktu sa vršnjacima. U ovu grupu spadaju i deca koja su se doselila u Holandiju, pa se zbog nedovoljnog poznavanja sistema i jezika osećaju neuklopljeno.

Cilj ove preventivne obuke je da se poveća socijalna kompetencija učenika, kako bi osnaženi krenuli u srednju školu i što bolje se uklopili u novo društvo. Dugoročno, ova podrška može doprineti smanjenju rizika od psiholoških poremećaja kao što su anksioznost i depresija.

Novi početak

Prelazak u novu školu učenicima nudi priliku da počnu iznova, te im je psihološka podrška od velike važnosti.

Obuka Plezier op school se održava tokom letnjeg raspusta, najčešće poslednje nedelje. Taj termin je izabran sa namerom, jer deca samo nekoliko dana kasnije mogu da primene u praksi ono što su naučila.

Deca koja imaju problema sa vršnjacima teško sama uspeju da izađu iz spirale niskog samopoštovanja, izbegavanja društvenih kontakata i loših socijalnih veština. Iako je unapređenje socijalne kompetencije uobičajena strategija za prevazilaženje maltretiranja i poboljšanje odnosa sa vršnjacima, pozitivni efekti su često poništeni već izgrađenom reputacijom koju deca imaju u okruženju svojih vršnjaka. Zbog toga se Plezier op school fokusira na trenutak prelaska iz osnovnog u srednje obrazovanje. Tada dete dobija jedinstvenu priliku da započne novo poglavlje u novom okruženju. Obučeni treneri-psiholozi mu u tome pomažu simulirajući prvi dan u novoj školi.

U vođenoj igri uloga (role-play) deca vežbaju različite situacije, od toga kako da zauzmu stav, da isprave leđa, da ne skreću pogled, da zauzmu dobro mesto u učionici, pa do biranja reči kojima se predstavljaju, pitanja koja postavljaju, pozitivnog razmišljanja, kao i ono najvažnije – vežbaju kako da postave granice i kažu ne.

Okruženo vršnjacima sa istim problemom, dete ubrzo shvata da nije jedino, kao i da se sve može naučiti.

Efekti treninga

Nekoliko nedelja pošto deca krenu u srednju školu, treneri vode završni razgovor sa njima. U tom intervjuu zaključuju da li je detetu potrebna dodatna psihološka podrška ili je trening dao rezultate.

Istraživanja pokazuju da deca i nakon šest meseci imaju koristi od ovog treninga. Većina polaznika se oseća prijatno u novoj školi, a neki su, zahvaljujući savetima i bodrenju, već prvog dana sklopili trajna prijateljstva. Neretko se desi da se deca na treningu zbliže i ostanu i kasnije u kontaktu.

Ukoliko primetite da je vašem detetu potrebno osnaživanje poput treninga Plezier op school, raspitajte se kod učitelja, kućnog lekara ili savetnika u CJG. Ovde možete pronaći listu lokacija na kojima se trening održava: http://www.plezieropschool.nl/locaties/

The post U srednju školu sa zadovoljstvom – uz psihološku podršku appeared first on Mama u Zemlji lala.

Vođeni nekim ranijim iskustvom možemo pomisliti da biblioteka uglavnom predstavlja ustanovu u kojoj se pozajmljuju knjige za čitanje, što može biti važno ljudima koje to zanima. Međutim, stvar stoji značajno drugačije, i dobro je znati da biblioteke pružaju mnoštvo odličnih mogućnosti za učenje jezika, i to potpuno besplatno, a svi programi počivaju na radu volontera.

U svakom mjestu uglavnom postoji lokalna biblioteka, ili eventualno u susjednom većem, ukoliko se nastanite u nekom manjem mjestu. Sve važne informacije o svojoj lokalnoj biblioteci možete uvijek pronaći na njenom sajtu. Ponuda je raznolika, te postoje različite mogućnosti za učenje jezika za različite afinitete.

Kursevi holandskog kao stranog – NT2

Prva mogućnost, kada je u pitanju učenje holandskog jezika, ogleda se u NT2 kursevima jezika koje nude pojedine biblioteke, a za koje se morate prijaviti posredstvom osobe za kontakt koja je naznačena na sajtu biblioteke. Radi se o odličnim i vrlo intenzivnim kursevima koji se drže na različitim nivoima jezika, od početnog do B2 nivoa, koje vode obučeni predavači. Kurs se izvodi u manjim grupama, onlajn ili uživo, po utvrđenom programu sa tematskim modulima, traje u periodu dok traje i školska godina, a časovi traju oko 2,5 sata i organizovani su jednom sedmično. Nakon svakih nekoliko održanih časova organizuju se i kontrolni testovi koji podrazumijevaju provjeru vokabulara, čitalačkih sposobnosti ili pisanja.

Kurs takođe obuhvata i mnoštvo zadaće koju radite samostalno, u paru, ili grupno, što znači da ste praktično svakodnevno upućeni na učenje jezika, a što je vrlo važno za napredovanje. Važan dodatak je i činjenica da za izradu zadataka često koristite aktuelne aplikacije ili programe, što značajno obnavlja ili podiže nivo vaše kompjuterske pismenosti, važne za bilo koji posao koji možete raditi u Holandiji. Takođe je značajno to što su kursevi projektovani u skladu sa obukom koja se izvodi u školama za učenje holandskog jezika, kao što je Curio, a što je sve usklađeno sa ispitima iz holandskog jezika o kojima smo već pisali.

Jezički sastanci – Taalontmoetingen

Drugi način da se angažujete kada je u pitanju učenje jezika je aktivnost pod nazivom Taalontmoetingen koja se odvija u bibliotekama. Radi se o organizovanoj grupi za učenje holandskog jezika, za koju se takođe prijavljuje, a koja sastanke održava jednom sedmično u određenom terminu.

Grupu uglavnom vodi nekoliko volontera, izvornih govornika holandskog jezika, ali ne predavača, koji sa polaznicima vježbaju holandski na različite načine u trajanju od sat i po. U zavisnosti od grupe i koordinatora organizuju se različite jezičke vježbe na principu društvenih igara, diskutuje se o aktuelnim temama, ali se isto tako radi i idividualno, u paru ili manjoj grupi, u zavisnosti od broja polaznika i volontera. Tom prilikom se vježba čitanje i razgovor na bazi tekstova iz štampe ili kakvog drugog materijala.

Za ovladavanje stranim jezikom vrlo je važno da imate priliku da se njime kontinuirano aktivno služite, i u tom smislu najviše pomaže svakodnevni kontakt sa izvornim govornicima, ali većina stranaca u početku ima malo prilike za taj kontakt, i to se uglavnom svodi na nekoliko rečenica sa komšijama ili u prodavnici.

Jezički kafe – Taalcafé

Naredna aktivnost, koja je kao i prethodna naročito od pomoći ljudima koji imaju malo prilika za kontakt sa Holanđanima, jeste Taalcafé. To je aktivnost koja se organizuje besplatno jednom sedmično u zakazanom terminu i traje 1-1,5 sat. Za ovu aktivnost nije se neophodno unaprijed prijaviti, jer su vrata biblioteke otvorena za sve one koji žele doći i provesti vrijeme u razgovoru sa volonterima.

U ovom slučaju vježba se isključivo razgovor, ljudi koji dolaze su vrlo različitih interesovanja, starosnog doba, porijekla ili obrazovanja, a svima im je zajednička želja za učenjem holandskog jezika kao i potreba da im se pomogne na različite načine.

Nivoi holandskog jezika kojima polaznici vladaju su vrlo različiti, nerijetko se pojavljuju ljudi koji razumiju svega nekoliko riječi holandskog jezika, tako da nema razloga za osjećaj neprijatnosti ili anksioznosti. Volonteri koji učestvuju u razgovoru uvijek nalaze načina da se ljudi adekvatno povežu i da se osjećaju prijatno, a povrh svega da imaju i značajnu korist od ove aktivnosti u vidu vježbe govorenja i razmijevanja holandskog jezika.

Uzgredna korist je što u kontaktu sa ljudima koji žive u vašem mjestu saznajete i servisne informacije i aktuelnosti koje su važne za svakodnevni život.

Specijalizovani kursevi

Pored ovih aktivnosti za učenje holandskog jezika u opštem smislu, biblioteke pružaju i druge različite mogućnosti za učenje raznih tematskih oblasti iz jezika, kao što je zdravlje, finansije i sl. Takođe je moguće naći i pomoć za učenje iz oblasti digitalnog opismenjavanja, specijalizovanih aktivnosti kakva je priprema za razgovor za posao i itd. Važno je napomenuti da se aktivnosti biblioteka razlikuju od grada do grada, ili od provincije do provincije, te da je dobro za početak uspostaviti kontakt sa svojom lokalnom bibliotekom i ispitati sve mogućnosti.

Besplatno učlanjenje u bibilioteku

Biblioteke takođe pružaju mogućnost besplatnog učlanjenja svima koji su polaznici kurseva za učenje jezika, što onda omogućava pristup različitoj literaturi, a što je presudno za učenje jezika. Jedna od velikih pomoći za početnike u učenju holandskog jezika je edicija Leeslicht. Ova edicija je specijalizovana za strance koji uče holandski jezik i to tako što su knjige prilagođene različitim nivoima jezika od A1 do B2, pisane u skraćenim varijantama, vrlo jednostavnim jezikom i jednostavnim rečenicama.

Takođe je moguć i pristup dnevnoj štampi, časopisima, ali i drugoj literaturi, kao i knjigama na stranim jezicima. U biblioteci uvijek možete da provedete vrijeme i učeći, čitajući, koristeći računar. Nude se i programi za djecu, kakav je Voorlezen, što je ključno za napredak u školi, naročito za djecu mlađeg školskog uzrasta.

Da zaključimo u duhu holandskog mentaliteta koji nas uči štedljivosti – s obzirom na to da su sve navedene usluge besplatne, a opet vrlo funkcionalne i stručne, ne treba ih propuštati, naročito imajući u vidu visoke cijene kurseva za učenje holandskog jezika, koje ne garantuju nužno i visok kvalitet.

Pored učenja jezika, sigurno ćete upoznati mnoštvo zanimljivih i prijatnih ljudi, što uvijek prija u novoj sredini i u procesu integracije u novu zajednicu.

The post Besplatni časovi holandskog jezika u biblioteci appeared first on Mama u Zemlji lala.

Nakon pet godina boravka u Holandiji stranci stiču pravo da apliciraju za holandsko državljanstvo ili stalnu boravišnu dozvolu, za šta je neophodno polaganje jezika na ispitima Inburgeringsexamen ili Staatsexamen Nt2.

Dva nivoa ispita Staatsexamen

Staatsexamen Nt2 postoji u dvjema varijantama – Programma I i Programma II. Oba programa se priznaju umjesto ispita inburgeringsexamen prilikom apliciranja za holandsko državljanstvo ili stalnu boravišnu dozvolu.

Programma I je ispit iz holandskog jezika na nivou B1 CEFR, i prije svega je namijenjen ljudima koji žele raditi na nivou obrazovanja MBO3 ili MBO4. Programma II je namijenjen ljudima HBO ili univerzitetskog nivoa obrazovanja.

Sistem polaganja oba ispita je najvećim dijelom identičan, s tim što su za programma II pitanja i traženi nivo poznavanja jezika nešto komplikovaniji, a vrijeme izrade nešto kraće.

Staatsexamen programma II podrazumijeva poznavanje jezika na nivou B2 CEFR, odnosno 4F NT. Ukoliko položite ovaj ispit, nije neophodno da polažete inburgeringsexamen za sticanje prava na državljanstvo ili stalni boravak. Naravno, nije neophodno čekati pet godina da bi se ovaj ispit polagao, već je to moguće i ranije, ako vaše znanje jezika dosegne potrebni nivo.

Programma II je namijenjen prije svega visokoobrazovanim osobama kao minimalan preduslov za rad u Holandiji na poslovima gdje nije moguće raditi sa znanjem engleskog ili nekog drugog stranog jezika. Takođe je neophodan za sve koji žele da studiraju u Holandiji na programima na holandskom jeziku, a nisu prošli niže obrazovne nivoe u holandskom sistemu na kojima su mogli adekvatno savladati holandski jezik. Svakako, moguće je studirati i po programima na engleskom jeziku i kao stranac, ali je u tom slučaju školarina daleko skuplja.

Proces polaganja

Prvo što treba znati jeste da je staatsexamen Nt2 moguće polagati nekoliko puta godišnje u okviru stalnih rokova. Ispit se sastoji iz četiri dijela koji obuhvataju četiri različite jezičke vještine: čitanje, pisanje, slušanje i govorenje.

Svaki dio ispita održava se u okvru jednog roka u različitim danima, i moguće je prijaviti samo neki od četiri dijela, ili sve u jednom roku. U toku jedne godine moguće je izaći na svaki dio ispita do tri puta. Termini za prijavljivanje ispita objavljuju se za godinu dana unaprijed na sajtu DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) zajedno sa terminima za polaganje i mjestima na kojima se ispit održava. Prijava ispita obavlja se onlajn, i to otprilike dva mjeseca prije termina ispita. Važno je znati da je broj prijava izuzetno veliki, a broj mjesta ograničen, te da je važno uputiti prijavu čim se otvori sajt, što obično bude u devet sati ujutro zakazanog dana. Nakon toga dobićete obavještenje mejlom ili na kućnu adesu kao potvrdu prijave ispita. Plaćanje se vrši onlajn prilikom prijave ispita, a trenutno košta 50€ za svaki dio ispita.

Kada je u pitanju dio čitanje, radi se tipičan test sa ponuđenim višestrukim odgovorima. Dakle, riječ je o tome da dobijete određeni tekst, kod programma II priličnog obima, nakon čega slijedi jedno ili više pitanja sa ponuđenim odgovorima. Problem je u tome što se ne možete vraćati na tekst koji ste čitali kada imate više pitanja u vezi s njim, a obim informacija koje treba zapamtiti kako biste odgovorili na sva pitanja koja slijede je prilično veliki. Pri tom nemate ni vremena da biste mogli suviše dugo da se zadržite na jednom tekstu ili pitanju, a ponuđeni odgovori se razlikuju uglavnom u nijansama.

Slušanje je koncipirano po istom principu, dakle slušate dijelove teksta i nakon toga odgovarate na pitanja sa ponuđenim odgovorima bez mogućnosti da poslušate tekst dva ili više puta.

U dijelu ispita na kome polažete pisanje radi se uglavnom o pisanju tipskih tekstova, odnosno segmenata teksta. To su razne vrste mejlova, mišljenja, komentara, uglavnom one vrste tekstova kakvi se vježbaju na bilo kom kursu stranog jezika. Na ovom dijelu ispita dobićete zadatak da dopunite neke od tih tekstova, dovršite ili započnete neke rečenice, dopišete neke dijelove koji nedostaju i sl.

Preostaje još dio koji se odnosi na govorenje. I u ovom segmentu radite preko računara i to tako što dobijete slušalice, zatim slušate ili čitate dio teksta na ekranu, a vaš odgovor na određeni zadatak snima se nakon zvučnog signala. U pitanju su uglavnom vrlo kratki odgovori koji traju pola minuta ili minut, a samo neki mogu trajati do dva minuta. Dodatna otežavajuća okolnost u ovom dijelu je što ispit radite u istom prostoru sa drugim ljudima i što čujete i njih dok govore bez obzira na to što imate slušalice, te je moguće da vam to ometa koncentraciju.

Po završetku polaganja svakog od pojedinačnih dijelova ispita rezultati se objavljuju onlajn pet sedmica nakon izrade ispita, a dobićete i pismenu potvrdu na kućnu adresu. Diplomu o položenom ispitu takođe ćete dobiti na kućnu adresu nakon što položite sva četiri dijela ispita. Diploma je dostupna i preko sajta DUO.

Iako možda djeluje da je suviše zahtjevno, u principu nije tako. Dobra koncentracija i dobar tempo u toku ispita su najvažniji, pored naravno, neophodnog poznavanja jezika. No, pošto je ispit staatexamen programma 2 svakako namijenjen onima koji su visokoobrazovani ili koji namjeravaju da studiraju, to je nešto na šta smo već navikli polažući ispite na fakultetima ili radeći poslove koji zahtijevaju brzinu i koncentraciju.

Na kraju ostaje još samo da vam poželimo sreću.

The post Polaganje holandskog jezika: Staatsexamen Nt2 appeared first on Mama u Zemlji lala.

U zavisnosti od uzrasta djeteta postoje različite mogućnosti za uključivanje u holandski obrazovni sistem. U tekstu koji slijedi predmet našeg interesovanja jesu djeca koja se u Holandiju dosele u uzrastu od 12 do 18 godina. Dok se mlađi direktno uključuju u holandski obrazovni sistem, za ovu starosnu grupu proces je nešto drugačiji i podrazumijeva put preko Internationale schakelklas (ISK), odnosno međunarodnog prelaznog odjeljenja.

ISK je zapravo škola koja se nalazi u više holandskih gradova i uglavnom ka svakoj od njih gravitiraju djeca jedne šire oblasti. Ova škola namijenjena je djeci uzrasta od 12 do 18 godina koja ne govore holandski jezik uopšte, ili ga ne govore dovoljno dobro da bi mogla pratiti redovnu nastavu na holandskom jeziku. Zato je fokus prije svega na učenju holandskog jezika kako bi se djeca što prije mogla uključiti u redovan školski sistem. U ovoj školi djeca se najčešće zadrže 1,5-2 godine, s tim što je u slučajevima brzog napretka i učenja jezika uvijek moguće da to bude i kraće, nekada i svega nekoliko mjeseci.

Ono što bi roditelji mogli isprva osjetiti je bojazan od toga da je riječ o nekoj specijalnoj školi koja djecu iz imigrantskih porodica stavlja na margine društva, naročito ako se ima na umu činjenica da u Holandiji postoji i niz privatnih međunarodnih škola u kojima se nastava odvija na engleskom jeziku, ali u kojima je školarina prilično visoka (i do 10.000 evra godišnje). Međutim, razloga za bojazan uopšte nema. Štaviše, iskustvo govori da se radi o odličnom programu koji je dobro osmišljen i u kome uz rad profesionalaca možete biti sigurni da će vaše dijete biti u sigurnim rukama.

Sve zavisi samo od postignuća djeteta

Dijete se može uključiti u nastavni proces u svakom trenutku trajanja školske godine, bez obzira na to koliko je sam proces već odmakao. Nakon inicijalnog kontakta, koji se može ostvariti posredstvom podataka koje svaka škola ima na svom sajtu, dobićete poziv za intervju koji će sa vašim djetetom obaviti osoba zadužena za prijem novih učenika, najčešće je to neko od nastavnika. Na intervju dolaze jedan ili oba roditelja/staratelja sa djetetom, koji samo uspostave razgovor i daju neke osnovne podatke, dok je fokus na razgovoru sa djetetom.

Ako dijete govori neki strani jezik, mahom je to engleski, ili eventualno njemački, francuski, razgovor se može odvijati na tom jeziku, što može da se provjeri i u kontaktu prije intervjua. Ako to nije slučaj, ni to ne predstavlja problem, jer se dijete određuje za onaj nivo koji odgovara njegovim trenutnim sposobnostima. Takođe, može da bude od pomoći ako dijete ima barem neko znanje holandskog jezika. No ništa od navedenog nije diskvalifikativnog karaktera, jer u školi zajedno sjede djeca iz svih krajeva svijeta koja pripadaju različitim kulturama, govore različitim jezicima, pohađala su različite školske programe, te je za neke od njih čak neophodno da uče latinični alfabet ili pisanje slijeva nadesno, kao što je slučaj sa djecom iz semitskih kultura. Upravo to je jedna od najvećih prednosti, jer djeca često nemaju drugi zajednički jezik za sporazumijevanje osim holandskog, što značajno ubrzava proces učenja jezika.

Razgovor na intervjuu teče sa namjerom da se otkrije šta dijete voli kada je u pitanju škola, čemu je sklono, kako razmišlja, kakve planove i ciljeve ima u vezi sa svojim obrazovanjem i budućnošću, šta je u prethodnoj školi već učilo u smislu školskih predmeta i naučnih oblasti, itd. U izvjesnom smislu moguće je djetetu malo pomoći i pripremiti ga za ovakav razgovor, ali je ipak najbolje da dijete pokaže svoju pravu prirodu, jer će mu to najviše pomoći da bude smješteno upravo u grupu koja najbolje odgovara njegovim potrebama, onu u kojoj će raditi postepeno od samog početka, ili onu u koju će moći da se uključi u hodu.

Kada je u pitanju sami početak, dobro je znati da je sve u ISK školi besplatno, uključujući udžbenike, školski pribor, čak i laptop koji dijete može dobiti na korišćenje od škole ukoliko nema svoj. Takođe će dobiti svog mentora koji vodi računa o odjeljenju i koji uvijek stoji na raspolaganju roditeljima. U tim ulaznim odjeljenjima fokus je najviše na holandskom jeziku i ovladavanju osnovnim jezičkim vještinama, čitanjem, pisanjem, slušanjem i razumijevanjem, te govorenjem. Taj proces je dosta progresivan jer djeca provode svakog dana po nekoliko sati u školi u stalnom kontaktu sa holandskim jezikom, što pospješuje proces učenja.

Svi ostali predmeti, poput matematike, likovne i muzičke kulture, fizičkog vaspitanja, rada na računaru i sl., zapravo su u smislu sadržaja vrlo jednostavni, što je više nego opravdano, jer služe kao podrška učenju jezika posredstvom sadržaja koji ne opterećuju i ostavljaju dovoljno prostora da dijete uspješno savlada jezik.

Kod djece koja dolaze sa prostora bivše Jugoslavije to možda može izazvati i nezadovoljstvo ili osjećaj stagnacije, jer su u našim školama do tog uzrasta savladavali daleko kompleksnije sadržaje, ali se vrlo brzo uviđa da je takav program opravdan. Kako jezičke vještine napreduju, tako se i gradivo usložnjava, pa na narednom nivou dobijaju i dodatne predmete poput engleskog jezika, geografije, građanskog vaspitanja i sl.

Pored redovnih, nastavnici često organizuju i slobodne aktivnosti, kao što su izleti u neposrednoj okolini, posjeta kakvoj ustanovi u gradu, proslava rođendana, praznika, što će djecu zbližiti, upoznati ih sa životom u Holandiji, ali i učiniti da se osjećaju opuštenije i komotnije u novoj sredini.

U Holandiji diploma je sve

Već na prvom intervjuu u ovoj školi ćete čuti koliko je diploma važna. Cilj škole je da se svako dijete razvija u skladu sa svojim mogućnostima, da se obrazuje i dobije diplomu koja će mu omogućiti da nađe posao od koga će pristojno živjeti i tako postati zadovoljan i koristan građanin holandskog društva. Time zadovoljava sebe kao osobu, a kao pojedinac doprinosi napretku cijelog društva. Zato se rad vašeg djeteta konstantno i pažljivo prati i ocjenjuje, pa je moguć napredak i prelazak na viši nivo, kao i povratak na niži ukoliko djetetu treba više vremena da savlada neki sadržaj.

U drugom dijelu ovog procesa, koji nastupa u zavisnosti od postignuća, dijete prelazi u izlazno odjeljenje, što znači u završni period boravka u ISK, nakon čega treba da se uključi u redovan obrazovni proces. Značajnu ulogu u tome igra i starosna dob djeteta, jer je taj prelazak direktniji kod djece koja su mlađa od 15 godina, dok kod starije djece može da znači nešto složeniju putanju.

U zavisnosti od postignuća i interesovanja, dijete dobija preporuku osobe koja je u ISK zadužena za ta pitanja za nastavak u redovnoj holandskoj školi, i to je najvažnije za prelazak u redovan holandski školski sistem. Princip preporuke je ključan i u redovnom školskom sistemu, kao i u ISK.

Možete biti sasvim sigurni da je njihova procjena blagovremena, kako dijete ne bi zadržali duže nego što je neophodno u ISK, ili ga prerano poslali u redovan sistem za koji nije spremno. Takođe, možete biti sigurni da će dobro procijeniti da li vaše dijete može nastaviti školovanje na MAVO, HAVO, VWO ili MBO nivou. Prelazak na te nivoe i u redovan holandski školski sitem može da se odvija u bilo kom trenutku trajanja školske godine, i nakon toga počinje jedno sasvim novo poglavlje.

The post Preseljenje u Holandiju sa djetetom starijim od 12 godina – Škola ISK appeared first on Mama u Zemlji lala.

Državne institucije u Holandiji prelaze na online poslovanje i teži se potpunom ukidanju ličnog kontakta sa službenicima. Digitalizacija državne uprave štedi vreme i novac, izbegavaju se gužve i nesporazumi. Međutim, nisu svi građani spremni da prate te promene. Procenjeno je da oko 4 miliona stanovnika Holandije ne vlada veštinama potrebnim za samostalno obavljanje administrativnih poslova. Zbog toga su, počev od prošle godine, biblioteke postale mesta na kojima možete potražiti pomoć u korišćenju digitalne uprave (Informatiepunt digitale overheid).

Gradske biblioteke su prepoznate kao najbolji partneri u digitalnoj inkluziji, jer su po sebi baze informacija. U pitanju su udobni prostori opremljeni računarima i internetom, koji pored izdavanja knjiga nude i čitav spektar raznih usluga, poput kurseva jezika i računara, umetničkih radionica, dobrotvornih akcija, kulturno-umetničkog programa i aktivnosti za decu. Moderna biblioteka je okrenuta svim građanima, a ne samo čitaocima.

Najrazličitija pitanja

Bibliotekari su obučeni da pruže prvu pomoć u vidu informacije, koja često bude i sasvim dovoljna. Za složenije zadatke dobićete termin za tzv. IDO spreekuur, a ukoliko vaša potreba prevazilazi njihove nadležnosti, povezaće vas sa lokalnom ustanovom koja vam zasigurno može pomoći.

Na sajtu digitaleoverheid.nl možete pronaći adresu i radno vreme najbližeg informacionog punkta koji je otvoren za pitanja iz raznih oblasti, kao što su:

• DigiD
• CoronaCheck aplikacija
• Zakazivanje vakcinacije
• Inburgering
• Zdravstvo i socijalni rad (kućna nega, zdravstvene ustanove, potraživanje bolovanja, pomagala, itd.)
• Finansije (porez, penzija, socijalna pomoć, dodaci, plaćanja, itd.)
• Nekretnine (socijalni stanovi, pomoć za podstanare, itd)
• Posao (prijava na biro za nezaposlene, traženje posla, itd.)
• Saobraćaj (saobraćajne kazne, vozačka i saobraćajna dozvola, itd.)

Ukoliko želite da naučite da samostalno obavljate sve te poslove, u biblioteci možete pohađati neki od besplatnih kurseva, poput Klik&Tik i DigiSterker.

Na sajtu steffi.nl se nalaze jednostavna objašnjenja za korišćenje usluga digitalne uprave.

Ukoliko vam pak ne treba pomoć jer se odlično snalazite u pomenutim aktivnostima, prijavite se da postanete volonter biblioteke i na taj način svojim iskustvom pomozite drugima.

The post Besplatna pomoć oko administracije u Holandiji appeared first on Mama u Zemlji lala.

Ovim tekstom pokušali smo da rešimo nedoumice i pružimo osnovne informacije koje se tiču regulisanja vozačkog prava u Holandiji.

Preseljenje je samo po sebi izazovna faza u životu svakog čoveka. U početku imamo pune ruke posla oko regulisanja statusa i neophodnih ličnih dokumenata potrebnih za svakodnevno funkcionisanje, pa brzo na red stigne i vozačka dozvola.

Uslovi pod kojima neko pređe granicu Kraljevine Holandije igraće važnu ulogu prilikom regulisanja boravišnog statusa i verifikacije vozačke dozvole.

Naime, stanovnicima zemalja članica EU kao i Evropske asocijacije za slobodnu trgovinu (EFTA/EVA) omogućeno je da nakon preseljenja duži period voze sa svojim važećim dozvolama. Taj period varira u zavisnosti od kategorije koju posedujete.

Međutim, kako Republika Srbija ne potpada pod ove grupe, dozvoljeno nam je da vozimo do 185 dana nakon preseljenja sa starom dozvolom, nakon čega motornim vozilom možemo upravljati samo ukoliko posedujemo važeću holandsku ispravu.

Ko ne mora da menja dozvolu?

Postoje privilegovane kategorije poput nosilaca diplomatskog statusa (MFA card ili Privileged Person’s Identity card) koje nisu u obavezi da menjaju svoju vozačku dozvolu. Ukoliko to pak žele da učine, dovoljno je da podnesu zahtev direktno RDW –u.

Ko ima pravo da zameni dozvolu?

Drugu grupu privilegovanih čine oni koji su na osnovu svojih kvalifikacija i potražnje na tržištu rada stekli pravo na poresku olakšicu poznatu kao 30% ruling i njihovi partneri. To su uglavnom ljudi koji imaju status visokokvalifikovanog radnika (kennismigrant).

Ipak, treba imati u vidu da pravo na 30% manji porez nemaju svi visokokvalifikovani radnici.

Ukoliko ispunjavate gorenavedeni uslov imate pravo da aplicirate za zamenu vozačke dozvole. Za to će vam biti potrebno sledeće:

• Originalni dokument koji dokazuje da vi ili vaš partner imate pravo na poreske olakšice – 30% ruling;
• Važeća vozačka dozvola kao i dokaz da ste u zemlji u kojoj je izdata živeli najmanje 185 dana nakon izdavanja iste. Kao dokaz vam mogu poslužiti kopije pasoša, avionske karte, ugovor o zaposlenju…
• Popunjen obrazac 3E 0397
• Lekarsko uverenje (Personal Medical Statement). Obrazac se može naći na opštinskim šalterima, a digitalna verzija na mijn.cbr.nl
• Fotografije u skladu sa holandskom regulativom
• Lična dokumenta

Tokom trajanja procedure dobijanja holandske vozačke dozvole u trajanju od 2-3 nedelje, zabranjeno je upravljanje motornim vozilima.

Ko nema pravo da zameni dozvolu?

U treću kategoriju spadaju svi stranci koji ne ispunjavaju nijedan od gorenavedenih kriterijuma bez obzira na prethodno vozačko iskustvo. Njima preostaje jedino da pronađu auto-školu po svojoj meri i polože vozački ispit ispočetka.

U svakom gradu postoji veliki izbor auto-škola, koje nude časove na holandskom i engleskom, a ima i instruktora koji govore naš jezik.

Foto: Canva

The post Zamena vozačke dozvole u Holandiji appeared first on Mama u Zemlji lala.